کد خبر: 22279
زمان انتشار: شنبه 19 تير 1395 ساعت 09:47
ارگ تاریخی طبس
گلشن: آخرین بقایای ارگ تاریخی طبس با بیش از هزار سال قدمت، در زمین‌لرزه‌ی سال 1357 طبس به تلی از خاک مبدل شد؛ این ارگ در سال‌های 73، 75، و 78 آواربرداری و حفاظت شد ولی در سال‌های بعد مغفول ماند؛ با الحاق طبس به خراسان جنوبی بار دیگر به این اثر مهم توجه شد و اکنون فاز دوم مرمت حصار این ارگ در دست اقدام است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی گلشن، ارگ طبس یا كهن‌دژ از بناهای تاریخی این شهر است كه قدمت آن به بیش از هزار سال پیش بر می‌گردد و می‌توان زمان به‌وجود آمدن ارگ طبس را مصادف با تشکیل اولین اجتماعات شهری در این منطقه دانست؛ در منابع تاریخی متقدم از جمله فتوح‌البلدان، سفرنامه ناصر خسرو و نزهةالقلوب به این ارگ اشاره شده است.

این بنای تاریخی در طول تاریخ و در مقاطع مختلف بر اثر فرسودگی و تأثیر حوادث طبیعی و یا تغییرات سلیقه‌ای حاکمان دچار تغییراتی شده و به همین دلیل بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است؛ این بازسازی‌ها وضعیت معماری موجود این ارگ را به سمتی برده که به جز حصار ارگ که مربوط به بنیان اولیه آن در سال‌های پیش از اسلام و یا قرون اولیه اسلامی است، بخش‌های داخلی ارگ، اکنون ویژگی‌های معماری دوره قاجاری را نمایان می‌سازند.

با این توصیف می‌توان گفت که غالب بخش‌های داخلی ارگ دچار تغییر و تحول‌های بسیاری از زمان تأسیس ارگ شده ولی حصار موجود تقریباً همان حصار اصیل ارگ است؛ این ویژگی را می‌توان در بخش حاکم‌نشین ارگ بم نیز مشاهده کرد.

یکی از این بازسازی‌ها به‌وسیله میرحسن‌خان طبسی به سال 1216 هجری قمری و دیگری در سال ۱۲۹۲ هجری قمری و در زمان عمادالملك حاكم طبس بوده است.

این ارگ تا اواخر دوره قاجاریه مورد استفاده حاکمان محلی قرار گرفته و پس از آن متروک می‌شود؛ خاطره این ارگ تاریخی در فیلم پ مثل پلیکان به کارگردانی پرویز کیمیاوی در سال ۱۳۵۱ جاودانه شد و می‌توان با مشاهده این فیلم عظمت آن را مرور کرد.

از طرف دیگر در سال‌های 1355 تا 1357 این ارگ توسط مهندس دانش‌دوست مورد مستندسازی و مطالعه قرار گرفته اما آخرین بقایای آن در زلزله سال 1357 طبس به تلی از خاك مبدل شد.

حصار ارگ طبس نیز در طول تاریخ از تغییرات مصون نبوده است و از سمت بیرون لایه‌های متعددی در سطح بیرونی آن اجرا شده و برج‌هایی را در میانه برج‌های اصلی افزوده بوده‌اند؛ این الحاقات پس از زلزله سال 1357 به‌علت عدم چفت و بست مناسب با بخش‌های اصیل حصار اغلب آوار شده و در آواربرداری‌های سال‌های 1373 و 1375 این بخش‌ها حذف شدند؛ البته هنوز هم می‌توان شواهد برج‌های فرعی که در میان برج‌های اصلی در دوره‌های متأخر احداث شده‌اند و در میان حصار به صورت حفره‌هایی بزرگ هنوز دیده می‌شوند را دید.

با توجه به اینکه ارگ طبس تنها بنای اصیل باقی مانده از زلزله مهیب 25 شهریور 1357 (جر آب انبارها) است کار آواربرداری و حفاظت موضعی این بنا در سال‌های مختلفی در دستور کار میراث فرهنگی قرار داشته است؛ این اقدامات با آواربرداری در سال‌های 1373 و 1375 شروع و با ادامه آواربرداری‌ها و برخی اقدامات حفاظتی در سال 1378 توسط میراث فرهنگی خراسان وقت ادامه یافته ولی در سال‌های بعد در این ارگ اقداماتی انجام نشده است.

با انتزاع شهرستان طبس از استان یزد و الحاق آن به خراسان جنوبی بار دیگر این اثر مهم تاریخی مورد توجه قرار گرفته و در سال 1393 برخی اقدامات حفاظتی آغاز شد و با توجه به اهمیت حصار این اثر تاریخی کار مرمت و بازسازی این حصار از سال 1394 شروع و اکنون فاز دوم مرمت حصار این ارگ توسط اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی در دست اقدام است.

با توجه به اینکه خشت‌های اصیل حصار ابعادی بزرگ به اندازه میانگین 8×48×48 سانتیمتر دارند برای ایجاد تمایز، خشت‌های مرمتی در ابعاد 5×25×25 سانتیمتر انتخاب شده‌اند؛ این تمایز به درک صحیح اصالت‌های اثر کمک فراوانی می‌کند.

ارگ طبس در خیابان واعظ طبسی این شهر واقع شده و در نهم فروردین سال 1379 به شماره 2305 در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده و در پناه قانون قرار گرفته است.

انتهای خبر/

برچسب‌ها: 

نظر شما درباره‌ی این مطلب