کد خبر: 22339
زمان انتشار: جمعه 8 مرداد 1395 ساعت 21:36
خشکسالی، بی آبی، کم آبی، کویر
گلشن: طبس دوازدهمین شهر کم‌بارش کشور درگیر بحران خشکسالی است؛ اما گویا نه خشکسالی بلکه سیاست‌های آبی مبهم، برخی مناطق این شهرستان را تا مرز نابودی کشانده است؛ گزارش‌ها حاکیست معادن زغال‌سنگ با حفر ده‌ها چاه آب غیرمجاز، در حال برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی این شهرستان هستند؛ در این زمینه افشاگری 2 مدیر سابق جالب توجه است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی گلشن، شهرستان طبس به‌عنوان وسیع‌ترین شهرستان کشور، با 37 میلی‌متر بارندگی در سال زراعی جاری، دوازدهمین فضای جغرافیایی کم‌بارش است که همانند بسیاری مناطق دیگر کشور، درگیر بحران خشکسالی است؛ با این حال، گزارش‌های به‌دست آمده نشان می‌دهد، نه خشکسالی بلکه سیاست‌های آبی مبهم، برخی مناطق این شهرستان را تا مرز نابودی کامل کشانده است.

به رغم اینکه شهرستان طبس، یکی از کم‌بارش‌ترین مناطق جغرافیایی کشور به شدت با بحران کم‌آبی مواجه است و گمانه‌هایی مبنی بر تلاش برای انتقال آب از تونل بهشت‌آباد چهارمحال و بختیاری به این شهرستان مطرح است، اما گزارش‌های به دست آمده نشان می‌دهد، معدن زغال‌سنگ پرورده این شهرستان که بزرگ‌ترين حوضه زغال‌سنگ كك‌شو در ايران محسوب مي‌شود، با حفر ده‌ها چاه آب غیرمجاز، در حال برداشت بی‌رویه آب از سفره‌های آب زیرزمینی این شهرستان است.

توضیح بیشتر آنکه در حالی که کل آب شرب مورد نیاز شهر طبس توسط 25 حلقه چاه آب حاصل می‌شود، اما بر اساس برخی آمار، نزدیک به 100 چاه آب در حال تأمین آب مورد نیاز در معدن زغال‌سنگ این شهرستان است و از سویی نیز اهالی روستاهای بخش دیهوک شهرستان که در همسایگی این معدن زغال‌سنگ قرار دارند، معتقدند به واسطه بهره‌برداری از 25 چاه آب جدید از سال 93 تاکنون، میزان آب‌دهی منابع آب کشاورزی آن‌ها بیش از 50 درصد کاهش یافته است.

نکته نگران‌کننده آنکه اهالی روستاهای بخش دیهوک شهرستان طبس با ارائه گزارش‌هایی معتقدند، از زمان آغاز این طرح و شروع برداشت‌های آب توسط این معدن، بسیاری از روستاهای اطراف تخلیه شده‌اند، بسیاری از چشمه‌ها خشک شده‌اند و همچنین حیات وحش نایبندان نیز به‌دلیل مجاورت با محدوده چاه‌های غیرمجاز و تأثیر آن‌ها بر خشک شدن چشمه‌های آب طبیعی با خطر نابودی مواجه است. حیات وحشی که در آن گونه‌های نادر بسیاری از جمله یوزپلنگ آسیایی زندگی می‌کنند.

گفته می‌شود، شرکت زغال‌سنگ طبس در دهه 80 طرح توسعه خود را آغاز کرده است و در همین راستا اولین مجموعه زغالشویی خود را با آبی که غیرمجاز از سطح کویر برداشت می‌شود، آغاز می‌کند. اخبار رسیده از این منطقه، گویای آن است طرح توسعه این معدن زغال‌سنگ ادامه دارد و هم‌اکنون بر اساس مجوزهای سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی، احداث پنجمین زغالشویی در این مجموعه در دستور کار قرار دارد.

بنا بر پیگیری‌های انجام شده در رابطه با صحت و سقم اطلاعات داده شده مشخص شد، در سال 92 اعضای شورای یکی از روستاهای مجاور معدن با شکایت‌ها و اعتراضات مکرر نهایتاً موفق می‌شوند، نامه غیرمجاز بودن چاه‌های آب معدن زغال‌سنگ طبس را از آب منطقه‌ای استان خراسان جنوبی دریافت کنند.

نامه مدیرعامل سابق آب منطقه ای خراسان جنوبی

در این نامه آمده است که بهره‌برداری از چاه‌های غیرمجاز توسط شرکت زغال‌سنگ طبس بر خلاف قوانین مرتبط با قانون توزیع عادلانه آب است و ذینفعان می‌توانند شکایت خود را از طریق مراجع قضائی پیگیری کنند.

در همین رابطه یکی از اعضای شورای اسلامی روستای پیکوه گفت: معادن زغال‌سنگ، اینجا چندین چاه غیرمجاز وسط دو روستای نیستان و پیکوه حفر کرده‌اند و این اقدام آن‌ها باعث شده که چندین چشمه در منطقه خشک شود؛ آن‌ها از سال 65 تا سال 93 مجوز نداشتند و در این سال مجوز بهره‌برداری گرفتند؛ پیگیری ها از سوی علوی مدیرکل امور روستایی تا حدودی موفق بود ولی متأسفانه وی بازنشست شده و دیگر کار ما پیگیری نشد؛ امیرحسنخانی، نماینده مجلس نیز با ارسال نامه به کمیسیون اصل 90 پیگیر مشکل ماست، ولی موضوع آن است که طرف دعوای ما قدرتمند است و ما توانایی مقابله با آن را نداریم.

این عضو شورای اسلامی در پایان گفت: روستای ما 35 لیتر در ثانیه آب داشت ولی الان 12 تا 13 لیتر در ثانیه آب بیشتر نداریم؛ اکثر چشمه‌ها خشک شده است و حتی بچه‌های روستاهای ما که در معادن زغال‌سنگ سرکار بودند، توسط مسئولین این شرکت از کار اخراج شدند.

با وجود ادعای اهالی مبنی بر تحمیل خسارت بر آن‌ها و محیط زیست منطقه از سوی معادن زغال‌سنگ طبس، محمدنژاد رئیس آب منطقه‌ای شهرستان در رابطه با مشکلات مطرح شده و نامه صادره از سوی آب منطقه‌ای خراسان جنوبی مبنی بر بدون مجوز بودن حفر چاه‌های آب گفت: خیلی از چاه‌های آب پروانه حفر دارند و به همین دلیل در سال‌های گذشته حفاری شده است ولی چون مدارکش ناقص بوده، به مرحله صدور پروانه نرسیده و بهره‌برداری از آن غیرمجاز تلقی شده تا زمانی که پروانه صادر شود.

این مقام دولتی شهرستان، بدون اشاره به چرایی صدور مجوز بهره‌برداری از چاه‌ها در سال 93 و پس از پیگیری‌های کشاورزان منطقه در سال 92 که نهایتاً منجر به صدور نامه غیرمجاز بودن حفر چاه‌ها شده بود، ادامه داد: اصل چاه که غیرمجاز نیست؛ در این واحد صنعتی حدود چند ده چاه اکتشافی آب وجود دارد که برای برداشت آب حفر شده است؛ تا زمانی که مجوز بهره‌برداری صادر نشود، بهره‌برداری از آن غیرمجاز است؛ نامه ای که شما به آن اشاره می‌کنید، برای زمانی است که پروانه بهره‌برداری برای آن‌ها صادر نشده بود ولی الان این چاه‌ها دارای پروانه هستند.

محمدنژاد در مورد اعتراضات مردمی که معتقدند این چاه‌ها به منابع آب زیرزمینی و کشاورزی خسارت وارد کرده است، گفت: این موضوع بررسی شده و کارشناسان مربوطه ارتباط میان خشکی چشمه‌های منطقه با چاه‌های معدن زغال‌سنگ را رد کرده‌اند؛ با این حال کسانی که ادعا دارند از این طریق به آن‌ها خسارت وارد شده است، باید به کمیسیون آب‌های زیرزمینی مراجعه کنند، زیرا این کمیسیون دقیقاً برای این تشکیل شده که به چنین اعتراضاتی رسیدگی کند.

همچنین مسئول دفتر مدیرعامل و مسئول روابط عمومی شرکت زغال‌سنگ طبس در رابطه با اعتراضات انجام شده گفت: چاه‌های حفر شده در شهرستان ما همگی دارای مجوز هستند و اهالی روستاهای مورد نظر بارها بخاطر شکایت‌های‌شان در این رابطه محکوم شده‌اند؛ شرکت ما در بدترین شرایط اقتصادی و دوران رکود نیز به کار خود ادامه داده است و در سال‌های اخیر هیچ‌گونه اخراجی از مجموعه نداشته‌ایم.

با وجود اظهارات مشابه و همسوی مسئول روابط عمومی معدن زغال‌سنگ طبس با رئیس آب منطقه‌ای شهرستان، یکی از فعالان محیط زیست و اهالی منطقه که نخواست نامش فاش شود در رابطه با اظهارات رئیس آب منطقه‌ای شهرستان مبنی بر قانونی بودن برداشت آب، بی‌ربط بودن این برداشت‌ها به خشک شدن چشمه‌های منطقه و نیز آغاز بهره‌برداری از چاه‌ها از سال 93 گفت: اظهارات رئیس آب منطقه‌ای خلاف واقع است؛ اگر ایشان معتقدند که برداشت از چاه‌های آب در سال ۹۳ آغاز شده است، این سؤال پیش می‌آید که کارخانه‌های زغالشویی، آب شرب معادن زغالسنگ و... در ۲۰ سال گذشته از کجا تأمین شده است؟ حتی عملیات لوله‌گذاری که در دهه ۷۰ انجام شده است برای انتقال آب از چه منطقه‌ای بوده است؟

علاوه بر اظهارات یک فعال زیست محیطی منطقه، یکی از مدیران سابق شهرستان در رابطه با نحوه رفتار مسئولان معدن زغال‌سنگ طبس با منابع آبی مطلبی برای ما ارسال کرده است که در ادامه عیناً به آن اشاره می شود:

«سال‌ها پیش از سال 68 تا 73 مدیر آب جنوب خراسان بودم؛ شهرستان طبس هم در حوزه کاری‌ام بود؛ وزارت نیرو برای تأمین آب مجموعه زغال‌سنگ طبس مجوز اکتشاف آب برای مطالعات و پیمایش‌های زمین‌فیزیکی و حفاری چاه‌های اکتشافی را صادر کرد که در این راستا چندین حلقه چاه در آبرفت و تشکیلات آهکی شتری در رشته کوه شتری واقع در شرق شهر طبس که نهر گلشن از آن سرچشمه می‌گیرد حفاری شد. از همان زمان شکایت روستاییان منطقه نشان می‌داد که شرکت زغال‌سنگ طبس بدون مجوز و غیرقانونی از چاه‌های اکتشافی برداشت می‌کند. کویری بودن و بارش کم منطقه و تبخیر زیاد آن و قناعت و صرفه‌جویی مردم آن منطقه تعادل شکننده‌ای در حوزه آب را به وجود آورده است. با بهره‌برداری از معادن عظیم زغال‌سنگ طبس و نیاز آبی آن تعادل آبی بر هم خواهد خورد که پیامدهای بسیار ویران‌گری بر طبس نگین و زمرد سبز و زیبای کویر خواهد داشت. باید در بهره‌برداری از منابع محدود و اندک آب در حاشیه کویر مرکزی بسیار سنجیده و پخته عمل کرد».

شهرستان طبس که از نظر تقسیمات کشوری جدید در حوضه استحفاظی استان خراسان جنوبی قرار دارد، با مشکلات عدیده آبی رو به‌روست.

جدا از اظهارنظرهای متفاوت مردم، فعالان محیط زیستی، مدیران پیشین و فعلی که با یکدیگر تناقض دارد، آنچه ضروری است، آن است که مشکلات آبی این منطقه از کشور و سیاست‌های آبی مرتبط با آن به‌صورت دقیق و عادلانه از سوی مسئولان ذی‌ربط مورد بررسی قرار گیرد و نگرانی‌های جدی موجود در رابطه با آینده حیات در این شهرستان پیگیری شود.

تصویر هوایی روستای پیکوه طبس در سال 1386

تصویر هوایی روستای پیکوه طبس در سال 1386

تصویر هوایی روستای پیکوه طبس در سال 1395

تصویر هوایی روستای پیکوه طبس در سال 1395

مسیر انتقال آب برای معادن

مسیر انتقال آب برای معادن

انتهای خبر/

نظر شما درباره‌ی این مطلب

گلشن در تلگرام
سفارش درج آگهی در گلشن